Оқиғалар күнтізбесі

Подробности

Автор: admin

Создано: 12 Қараша 2025

Іссапардың басты мақсаты Қазақ Алтайы ежелгі көшпелілерінің таңбақолдану дәстүрін археологтардың халықаралық конгресінде апробациялау болды.

Ыстанбұл қаласында өткен «17-ші Халықаралық Ыстамбұл ғылыми зерттеулер конгресінде» (17th International Istanbul Scientific Studies Congress) «Қазақ Алтайының ерте темір дәуірі мәдениеттеріндегі белгілер жүйесі» (Sign system in the cultures of the Early Iron Age of the Kazakh Altai) тақырыбында баяндама жасалды.

Баяндамада Қазақ Алтайы аумағындағы ерте темір дәуірі ескерткіштерінде кездесетін таңбалық жүйенің ерекшеліктері, олардың археологиялық және семиотикалық тұрғыдан зерттелу әдістері мен нәтижелері ұсынылды. Зерттеу бағдарламасының басты мақсаты – ежелгі көшпелілердің белгілер жүйесін кешенді түрде талдап, оны Орталық Еуразия кеңістігіндегі мәдени мұраның құрамдас бөлігі ретінде таныту болып табылады.

Соңғы жылдары Түркия мен Қазақстан президенттері тарих, мәдениет және ғылым салаларындағы ынтымақтастықты нығайтуға ерекше мән беріп келеді. Осы бағыттағы ғылыми жобалар туралы ақпарат алмасу екі ел арасындағы мәдени-ғылыми байланыстарды тереңдетуге мүмкіндік береді. «Түркі әлемінің алтын бесігі» саналатын Алтайдың көне тарихы бүкіл түркі қауымдастығының ортақ тарихи және мәдени мұрасы саналады.

Осы тұрғыдан алғанда, аталған баяндама тек зерттеу бағдарламасының нәтижелерін халықаралық деңгейде апробациялау тұрғысынан ғана емес, сонымен қатар Қазақстан мен Түркия арасындағы ғылыми-мәдени ынтымақтастықты дамыту тұрғысынан да ерекше маңызға ие болды.

• 
• 
•  

Подробности

Автор: admin

Создано: 12 Қараша 2025

Іссапардың басты мақсаты Қазақстаннан тыс жерлердегі таңбақолдану ескерткіштеріне қатысты деректерді жинақтау болды.

Іссапар барысында Кемерово мемлекеттік университеті Археология кафедрасының профессорларымен және КемМУ жанындағы Сібір археологиясы, этнологиясы және экологиясы музейінің мамандарымен, яғни Кемерованың жетекші археологтарымен кездесулер өткізілді.

Кемерово мемлекеттік университетінің жанындағы Сібір археология, этнология және экология мұражайының ғылыми мұрағаты 900-ден астам томнан тұрады. Онда КемМУ археология кафедрасының қызметкерлері 1960-жылдардан бастап жүргізген археологиялық экспедициялардың есептері, археологиялық нысандардың сызбалары мен фотосуреттері, археологиялық ескерткіштердің паспорттары, археологтардың далалық күнделіктері, археология кафедрасы отырыстарының хаттамалары және өзге де материалдар қамтылған.

Іссапар барысында бүкіл архивті қарау мүмкін болмағандықтан, талдау үшін КемМУ-дың әр жылдары ұйымдастырылған петроглифтік экспедицияларының материалдары іріктелді. Бұл материалдар Саян-Алтай, Орталық Азия және Солтүстік Тянь-Шань өңірлерінде жүргізілген далалық зерттеулердің нәтижелерін көрсетеді.

Музейдің ғылыми мұрағаты Саян-Алтай, Орталық Азия және Солтүстік Тянь-Шань петроглифтеріне қатысты бірегей деректер корпусын жинақтаған. Бұл коллекциялар бейнелеу техникасы мен иконографияның аймақтық ерекшеліктерін анықтауға, сондай-ақ ежелгі қауымдардың дүниетанымдық және символдық ойлау жүйесінің ортақ белгілерін айқындауға мүмкіндік береді. Мұндай мәліметтер Шығыс Қазақстандағы петроглифтік кешендердің материалдарымен салыстырмалы талдау жасау тұрғысынан да ерекше ғылыми құндылыққа ие.

Іс-сапар Барнаул қаласындағы Алтай мемлекеттік университетінің Археология кафедрасында және аталмыш университет жанындағы Алтай археологиясы мен этнографиясы музейінде жалғасты. Сапар барысында кафедра және музей қызметкерлерімен жұмыс кездесулері өтті.

Осы орайда, аталмыш музей қоры Алтай өңірінің көне және ортағасырлық тарихына қатысты мол материалдарға ие екендігін атай кеткен жөн. Жұмыс барысында Ресей Федерациясының Алтай Республикасында және оған іргелес өңірлерде таңбалық элементтері бар археологиялық кешендер – тас қоршаулар, жерлеу құрылыстары, петроглиф топтары мен таңба бейнеленген жекелеген артефактілер анықталғаны нақтыланды. Бұл материалдар, әсіресе, ежелгі көшпелілердің белгілер мен визуалды-коммуникативтік дәстүрлерінің сабақтастығын зерттеу кезінде Қазақ Алтайында табылған олжалармен салыстыру үшін ерекше маңызды. Сапар нәтижесінде жаңа ғылыми ақпарат жиналып, ежелгі көшпелілердің белгілер жүйесін одан әрі зерттеу үшін маңызды архивтер мен қорлар айқындалды. Сондай-ақ алдағы уақытта далалық материалдармен, басылымдармен және әдістемелік әзірлемелермен алмасу бойынша ынтымақтастықты жалғастыру жөнінде келісімге қол жеткізілді.

Сондай-ақ, бұл іс-сапар VII Бүкілресейлік археологиялық археологиялық съездің өтуімен тұспа-тұс келгендіктен Красноярскте өткен осы іс-шараға қатысып, баяндама жасаудың да сәті түсті.


Кемерово мемлекеттік университеті жанындағы Сібір археологиясы, этнологиясы және экологиясы музейі


Ғылыми қызметкер Б.А. Сиражеваның Алтай мемлекеттік университеті Археология кафедрасының меңгерушісі А.А. Тишкинмен және Алтай археологиясы мен этнографиясы музейінің директоры Я.В. Фроловпен кездесу-кеңесу сәттері, Барнаул қаласы


VII Бүкілресейлік археологиялық археологиялық съезд барысы

Подробности

Автор: admin

Создано: 22 Тамыз 2025

«BR22082478 – Қазақ Алтайы ерте темір дәуірі мәдениеттеріндегі белгілер жүйесі» атты ғылыми бағдарлама аясында «Берел» мемлекеттік тарихи-мәдени музей-қорығының жұмыс тобы Қазақ Алтайының ежелгі көшпелілеріне тән символдық белгілер мен таңбаларды жинау мақсатында далалық зерттеу жұмыстарын жүргізуде.

Зерттеу жұмыстары Шығыс Қазақстан облысының Ұлан, Тарбағатай, Катонқарағай және Күршім аудандарын қамтиды.

Экспедицияның нәтижелері ғылыми есептерде ұсынылып қана қоймай, сондай-ақ бұқаралық ақпарат құралдары мен әлеуметтік желілерде кеңінен жарияланатын болады.

Жоба жетекшісі: PhD, археолог Самат Қайроллаұлы Самашев.

• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
•  

Подробности

Автор: admin

Создано: 22 Тамыз 2025

AP23486716 – «Алтай қазақтарының белгі жүйесі мен таңбалары» атты гранттық ғылыми жоба аясында «Берел» мемлекеттік тарихи-мәдени музей-қорығының жұмыс тобы Алтай қазақтары таңба-белгілерін жинастыру мақсатында кең ауқымды этноархеологиялық экспедиция жүргізуде.

Зерттеу жұмыстары Шығыс Қазақстан облысының Ұлан, Тарбағатай, Катонқарағай, Күршім, Марқакөл аудандарын, сондай-ақ Ресей Федерациясының Қос Ағаш ауданын қамтиды (Қос Ағаштағы суреттердің авторы – журналист Мерей Қайнар).

Экспедиция нәтижелері ғылыми есептерде ұсынылып, сондай-ақ бұқаралық ақпарат құралдары мен әлеуметтік желілерде кеңінен жарияланатын болады.

Жоба жетекшісі: PhD, археолог Самат Қайроллаұлы Самашев.

• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
•  

Подробности

Автор: admin

Создано: 15 Тамыз 2025

ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігінің қолдауымен жүзеге асырылып жатқан AP23486716 – «Алтай қазақтарының белгі жүйесі мен таңбалары» гранттық ғылыми жобасы аясында «Берел» мемлекеттік тарихи-мәдени музей-қорығының директоры м.а. Алмас Сарбасов және ғылыми қызметкер Бұлбұл Сиражева ү.ж. 09-14 тамызы аралығында Моңғолияның Баян-Өлгей аймағына іссапарға барды.

Іссапардың басты мақсаты Моңғолияның Баян-Өлгей аймағы қазақтарына тән ен-таңба белгілерді жинақтау үшін келісім-шарт жасасу болды.

Іссапар нәтижесінде Баян-Өлгей аймағының әкімі Заңғар Есентайұлымен және Баян-Өлгей аймақтық мұражайының директоры Айшагүл Азаматқызымен кездесулер өткізіліп, келісімшарт жасасу мәселесі талқыланды. Нәтижесінде келісімшарт мәтіні қабылданып, Моңғолияның мемлекеттік органдарына ресми мақұлдауға жіберілді.

Сондай-ақ, жобаның 2026 жылғы күнтізбелік жоспарына сәйкес Моңғолияның Баян-Өлгей аймағында этноархеологиялық эскпедиция жүргізу мәселелерін пысықтау үшін Моңғол Алтай петроглифтер кешендерін қорғау әкімшілігінің бастығы, доктор (Ph.D) Өмірбек Биқұмарұлымен және Моңғолия Ғылым академиясының Тарих және этнология институтының ғылыми қызметкері, таңбатанушы, доктор (Ph.D) Шынарбек Сейітханұлымен жеке кездесулер өткізіліп, болашақ эскпедицияның уақыты, негізгі бағдарлары және бірлесе жұмыс жасау жоспарлары талқыланды.

Подробности

Автор: admin

Создано: 06 Тамыз 2025

2025 жылғы 6 тамызда Шығыс Қазақстан облысы, Катонқарағай ауданында «Таңбалы Алтай: бұрыны мен бүгіні» атты ғылыми семинар өтті. Іс-шара Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің қолдауымен жүзеге асырылып жатқан «AP23486716 – Алтай қазақтарының белгі жүйесі мен таңбалары» гранттық ғылыми жобасының нәтижелері негізінде ұйымдастырылды.

Семинар Алтай қазақтарының тарихи және қазіргі таңба-белгілерін пәнаралық тұрғыдан зерттеу мәселелеріне арналды. Жиында таңба мен нышан ұғымдарының терминологиялық нақтылығы, олардың әлеуметтік, құқықтық және сакралды қызметтері, тарихи таңбалардың этнографиялық ортада сақталуы, аймақтық ерекшеліктер мен этникалық сәйкестендіру мәселелері қарастырылды. Сонымен қатар, таңбаларды ғылыми айналымға енгізу мен заманауи цифрлық құжаттау әдістері талқыланды.

Семинардың басты мақсаты – археологиялық және этнографиялық экспедициялар нәтижелерін, сондай-ақ жоба аясында жинақталған материалдарды ғылыми қауымдастыққа ұсыну болды.

Негізгі баяндамалар:

• AP23486716 «Алтай қазақтарының белгі жүйесі мен таңбалары» ғылыми жобасының орындалуы жайлы қысқаша есеп – Самашев Самат Қайроллаұлы, PhD докторы, археолог. «Берел» мемлекеттік мәдени-тарихи музей-қорығы, Катонқарағай ауданы, Шығыс Қазақстан облысы, Қазақстан;
• Алтай қазақтарының ен-таңбалары – Шынарбек Сейітханұлы, PhD докторы, таңбатанушы. Моңғолия Ғылым академиясының Тарих және этнология институты, Ұланбатыр қ., Моңғолия;
• Алтай қазақтарының таңбалары архив деректері бойынша – Қалдыбаева Гаухар Асқарқызы, ғылыми қызметкер, Ә.Х. Марғұлан атындағы Археология институты, Алматы, Қазақстан;
• Түркі қоғамдарындағы «таңба» және «тамға» терминдерінің мәдени-әлеуметтік маңызы – Сатаева Ботакөз Ерболқызы, докторант, Анкара Хаджы Байрам Вели университеті, Анкара, Түркия;
• Қазақ ру-тайпалары таңбаларының қолданылу аясы – Шнанов Өтелбек Ризабекұлы, докторант, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті, Астана, Қазақстан;
• Қазақтың рулық таңбаларының зерттелуі: тарихнамалық аспект – Бесетаев Бауыржан Берканұлы, аға оқытушы, әл-Фараби Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан;
• Шығыс Еуразиядағы ерте сақ дәуіріндегі жыртқыш құстар мен жыландар арасындағы шайқас сахнасының бейнелері – Эмре Севинч, PhD докторы, Анкара Хаджы Байрам Вели университеті, Анкара, Түркия;
• Қазақ таңбаларының сакралды мәні – Сапашев Ораз Сапашұлы, Ыстанбұл университеті, Еуразиялық зерттеулер орталығы, Ыстанбұл, Түркия.

• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
•  

Подробности

Автор: admin

Создано: 06 Тамыз 2025

2025 жылғы 6 тамызда Шығыс Қазақстан облысы, Катонқарағай ауданында «Таңбалы Алтай: бұрыны мен бүгіні» атты ғылыми семинар өтеді. Семинар ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігінің қолдауымен жүзеге асырылып жатқан AP23486716 – «Алтай қазақтарының белгі жүйесі мен таңбалары» гранттық ғылыми жобасы аясында алынған нәтижелерге негізделіп ұйымдастырылады. Бұл семинар Алтай қазақтарының тарихи және қазіргі таңба-белгілерін пәнаралық негізде зерттеу мәселесіне арналған.

Талқыланатын тақырыптар:

• Таңба, нышан, белгі ұғымдарының дефинициясы және терминологиялық нақтылығы;
• Таңба-белгілердің әлеуметтік, құқықтық және сакралды қызметтері;
• Алтай қазақтарының тарихи таңбалары мен олардың қазіргі этнографиялық ортада сақталуы;
• Таңба жүйесіндегі аймақтық ерекшеліктер және этникалық сәйкестендіру мәселелері;
• Таңбаларды ғылыми айналымға енгізу және цифрлық құжаттау әдістері.

Мақсаты:
Археологиялық және этнографиялық экспедициялардың нәтижелерін, сондай-ақ жоба аясында жиналған материалдарды кең ғылыми қауымдастықпен бөлісу мақсатында ұйымдастырылып отыр.

Міндеттері:

• Таңба мен белгі ұғымдарын жүйелеу, олардың функцияларын талдау;
• Таңба жүйесінің қоғамдық ұйымдасудағы, жады мен туыстық құрылымдағы рөлін ашу;
• Белгілер мен таңбалар туралы деректерді ғылыми айналымға енгізу және заманауи цифрлық құжаттауға бағытталған тәсілдерді ұсыну.

Қатысушылар:
Семинарға археологтар, этнологтар, тарихшылар, өнертанушылар, бейінді мамандықтар бойынша оқитын студенттер, сондай-ақ ғылыми және музейлік мекемелердің өкілдері шақырылады.

Тіркелу бойынша байланыс:
Жанар Елемесова
Этот адрес электронной почты защищен от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра.
+7 775 391 6646

Барша қызығушылық танытқан мамандарды семинарға қатысуға шақырамыз!

Уақыты: 2025 жылғы 6 тамыз, Астана уақытымен 14:00

Zoom қосылу:
https://us06web.zoom.us/j/89763864827?pwd=Fdx4hG86ZspdKbQB9fIbOn8tWbTUCj.1

Конференция идентификаторы: 897 6386 4827
Қатысу коды: 473518

Подробности

Автор: admin

Создано: 04 Тамыз 2025

2025 жылғы 4 тамызда Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданындағы «Берел» мемлекеттік тарихи-мәдени музей-қорығында «Қазақ Алтайы ежелгі көшпелілерінің таңбалары мен нышандары» атты ғылыми семинар өтті. Іс-шараның мақсаты – заманауи археологиялық деректер мен семиотикалық тәсілдер негізінде ерте көшпелі қоғамдардың визуалды-коммуникативтік тәжірибелерін қайта пайымдау болды.

Бағдарламаның жүзеге асырылуы жөнінде есепті жоба жетекшісі, PhD, археолог Самат Қайроллаұлы Самашев ұсынды.

Талқылауға Қазақстан, Түркия және Моңғолия ғалымдарының қатысуы семинарға халықаралық сипат берді. Жиын қорытындысы ежелгі көшпелілердің таңбалық-символдық жүйесін кешенді зерттеудің маңыздылығын және археология мен мәдени антропологиядағы одан арғы ізденістердің болашағын айқындады.

Негізгі баяндамалар:

1. «BR22082478 – Қазақ Алтайы ерте темір дәуірі мәдениеттеріндегі белгілер жүйесі» ғылыми бағдарламасының орындалуы жайлы қысқаша есеп – Самашев Самат Қайроллаұлы, PhD докторы, археолог. «Берел» мемлекеттік мәдени-тарихи музей-қорығы, Катонқарағай ауданы, Шығыс Қазақстан облысы, Қазақстан;

2. «Анадолыдағы түркі таңбаларына қатысты зерттеулерді пайымдау» – доцент доктор Мехмет Кутлу, Йозгат Бозок университеті, Йозгат, Түркия;

3. «Көне дәуірдің стационарлық археологиялық ескерткіштеріндегі таңбалар мен нышандарды зерттеудің заманауи әдістері» – Максим Юрьевич Половцев, археолог. «Бестерек» ғылыми-зерттеу археологиялық орталығы, Өскемен, Қазақстан;

4. «Қазақ Алтайы ежелгі көшпелілерінің таңбаларын зерттеудің ғылыми мәселелері» – Самашев Зайнолла Самашұлы, т.ғ.д., профессор. Ә.Х. Марғұлан атындағы Археология институты, Астана, Қазақстан;

5. «Тотемдік жануарлар бейнелерін семиотика мәнмәтінінде қарастыру» – филология ғылымдарының кандидаты, Сапашев Ораз Сапашұлы, Ыстанбұл университеті, Еуразиялық зерттеулер орталығы, Ыстанбұл, Түркия;

6. «Қаратау өңірі сақ кешендеріндегі белгілер жүйесі» – Мұрғабаев Сағынбай Серікбайұлы, PhD докторы, археолог. Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті, Қазақстан;

7. «Моңғолиядағы таңбалары бар археологиялық кешендерді зерттеудің қазіргі жай-күйі» – Шынарбек Сейітханұлы, PhD докторы, таңбатанушы. Моңғолия Ғылым академиясының Тарих және этнология институты, Ұланбатыр қ., Моңғолия.

• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
•